Đọc chiếu, dụ để hiểu cách quản trị đất nước của người xưa
Lịch sử không chỉ nằm trong những trang tài liệu khô khan, mà còn hiện diện sinh động trong từng mệnh lệnh, từng lời răn dạy của các bậc quân vương. Cuốn sách “Quản trị đất nước thời Nguyễn qua Chiếu, Dụ của các Hoàng đế – Từ Gia Long đến Bảo Đại (1802-1945)” đưa người đọc trở lại triều Nguyễn để nhìn lịch sử từ góc độ gần gũi hơn qua những văn bản điều hành đất nước.
Chiếu, Dụ – là hai loại hình văn bản hành chính quen thuộc được sử dụng nhiều trong hoạt động quản lý nhà nước dưới các triều đại quân chủ Việt Nam. Ngoài ra còn một số loại hình văn bản pháp quy khác là những quyết định quan trọng nhất của triều đình, phản ánh cách nhà vua tổ chức bộ máy nhà nước, quản lý quan lại, chăm lo đời sống nhân dân, ứng phó với những biến động xã hội… Thông qua việc tuyển chọn, biên dịch, giới thiệu những văn bản Chiếu, Dụ và một số văn bản pháp quy tiêu biểu, cuốn sách sẽ giúp giải mã, làm sáng tỏ hơn tư tưởng trị quốc của các Hoàng đế nhà Nguyễn, điều vẫn đang gây tranh cãi trong nhiều năm qua.
Ẩn sau những văn bản, những mệnh lệnh khô khan không chỉ có ý chí của quyền lực, mà còn là khát vọng, trách nhiệm của người đứng đầu trước vận mệnh quốc gia; thậm chí có cả lòng thương cảm, nỗi day dứt khi nhân dân gặp thiên tai đói khổ hay trước nguy cơ mất nước vào tay giặc ngoại xâm… Mỗi văn bản không chỉ phản ánh quyết sách của từng Hoàng đế mà còn cho thấy tầm nhìn, giới hạn và những nỗ lực cải cách của một triều đại đứng trước những biến động của lịch sử.
Không dừng lại ở việc tái hiện quá khứ, cuốn sách còn gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về tư duy quản trị quốc gia, về mối quan hệ giữa quyền lực và trách nhiệm, giữa luật pháp và nhân văn, những vấn đề vẫn còn nguyên giá trị tham chiếu đối với công cuộc quản lý, điều hành đất nước trong bối cảnh hiện nay.
Cuốn sách “Quản trị đất nước thời Nguyễn qua Chiếu, Dụ của các Hoàng đế – Từ Gia Long đến Bảo Đại (1802-1945)” là công trình khai thác từ tài liệu gốc Châu bản triều Nguyễn đã được UNESCO vinh danh là Di sản tư liệu thế giới, hy vọng sẽ đem đến cho độc giả những thông tin lịch sử quý giá về cách người xưa đã kiến thiết, quản trị và điều hành đất nước như thế nào.
(Nguyễn Thu Hoài)
